AYVACIK İLÇESİ :
1330-1335 tarihleri arasında 15-20 haneli Kızılcatuğlu adlı küçük bir
köy olduğu bilinen bu şirin ilçemizin kesin olarak hangi tarihte
kurulduğu bilinmemektedir. Yöre,antik Assos ve Chryse kalıntıları ile
ünlüdür.Ancak,genişlemesi ile ilgili olarak anlatılan hikaye
ilginçtir.Aslen Tiflis’li olan Ümmühan Hanım,bugünkü Ayvacık ilçesine
yakın bir yerde han işletmektedir.1514 Çaldıran Seferi nedeniyle
yöreden orduya katılan askerlerde Ümmühan Hanım’ın hanında
dinlenmektedir.Ümmühan Hanım bu askerlerden birisini savaşta ölen
kocasına benzeterek onunla evlenir ve Ayvacık’a gelir.Daha sonra
civarda bulunan diğer köyleri de dolaşarak köylülerin Ayvacık’a
yerleşmelerini ve bu sebeple beldenin gelişmesini temin eder.Bugün bu
şirin ilçemiz sınırları içerisinde bulunan ,Türk-İslam mimarisi
özelliklerini en iyi bir şekilde yansıtan eserler şunlardır:
Hüdavendigar Camii ve Ümmühan Hatun Camii’dir.İl merkezine 75 km.
mesafededir.
BAYRAMİÇ İLÇESİ : Bayramiç
ve yöresinin geçmiş çağlarda Troia Krallığı’nın sınırları içerisinde
olduğu bilinmektedir.İlçe merkezinin bu dönemlerine ilişkin
bilgiler,bugün ilçe sınırları içinde kalan bazı eski yerleşim
merkezlerinden elde edilmektedir.Bunların en önemlileri arasında Troas
bölgesinde,bugünkü Kurşuntepe yakınlarında ve Skamandros (Eski
Menderes) Çayı Vadisindeki eski bir Aiolya yerleşim yeri olanSkepsis
(Evciler) ve Akpınar, Çaldağ Köyü’nde bulunan Kiemalılar’ın kurduğu bir
koloni olan Kebren (Akpınar) bulunmaktadır.İlçede Osmanlı dönemi
yapıları arasında Tepe Camii,Taşköprü Camii, Hadımoğlu Konağı ve Taş
Köprü sayılabilir.İl merkezine 67 km. mesafededir.
BİGA İLÇESİ :
Biga M.Ö. 334 yılında Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından
krallığına katılmış,Daha sonra uzun yıllar Bizanslıların yönetiminde
kalmıştır.12.yüzyılda Pigas (Kaynaklar) adıyla bilinen ilçe,eski
Pegae’nin yerine kurulmuştur.Gümüşçay Bucağı,Kocabaş Çayı kıyısında
kurulmuş Adreste,Kemer Köyü yakınındaki Parium (Parion),Karabiga
Beldesindeki Priyapos antik kalıntılardır. 1364 tarihinde 1.Murad’ın
komutanlarından Lala Şahin Paşa tarafından Osmanlı Devleti’ne bağlanan
ilçe,bu tarihten sonra Biga adını almıştır.İl Merkezine 92 km.
mesafededir.
BOZCAADA İLÇESİ :
Çanakkale Boğazı Ege ağzının 18 deniz mili güneyinde,doğudaki Anakara
kütlesinin Kumburnu Mevkiine 3,Geyikli’nin Odunluk İskelesi’ne 5 deniz
mili mesafededir.Ege Denizi’nde Ülkemize ait iki adadan biridir. Eski
adı Tenedos olan ilçe,Homeros’un İlyada Destanı’nda
bahsedilmektedir.M.Ö.6.yüzyıldan Roma Dönemi’ne dek kullanılan
mezarlıkta toprak heykelcikler,çanak-çömlekler bulunmuştur.Venedikliler
zamanında yapılan ve sonraları bir çok kez onarılan Bozcaada
Kalesi,1842 yılında limandan 1,5 km. içeride yapılan ikinci (Yeni Kale)
ve 1657 yılı yapımı Köprülü Mehmet Paşa Camii ilçenin diğer
eserleridir.Bozcaada ekonomisinin temeli iklimin özelliği sebebiyle
bağcılık ve şarapçılık üzerinedir.İlçede Balıkçılık ve Turizm önemli
bir yer gelir kaynağıdır.
ÇAN İLÇESİ :
İlçenin kuruluş tarihi kesin olarak saptanamamıştır.Bugünkü ilçe
sınırları içinde bulunan bazı antik yerleşim merkezleri ilçenin antik
çağına ilişkin ipuçları vermektedir. Roma Dönemi’nde Çan yöresi,Sergis
olarak adlandırılıyordu.Çan 14.yüzyılın ortalarında Osmanlı
topraklarına katıldı.Bu dönemde Çan Pazarı diye adlandırılan yöre,Biga
Sancağı’na bağlıydı.İlçe kaplıcaları ile ünlü olup,Türk sanayi
ürünlerinin en önemlilerinden birisi olan Çanakkale Seramikleri’nin
yapım yeri olarak adını duyurmuştur.İl merkezine 75 km. mesafededir.
ECEABAT İLÇESİ :
Antik dönemlerde Maydos (Madikus) adıyla bilinen Eceabat,anıtsal
Osmanlı kaleleriyle ünlüdür.Sestos Kalesi,Bigalı Kalesi,Kilitbahir
Kalesi,Seddülbahir Kalesi ilçede bulunan kalelerdir.Gelibolu Yarımadası
Tarihi Milli Parkı ve savaş anıtları bu ilçemizin sınırları içerisinde
kalmaktadır.
EZİNE İLÇESİ :
Antik Çağ’da Neandria olarak bilinen Ezine,Hamaksitos’un kuzeyinde,
Çığrı Dağ yöresinde,Alexandria Troas’ın (Eski İstanbul) doğusunda ,bir
Aiolya yerleşim merkezidir.Kent,M.Ö.5.yüzyılın sonuna doğru az vergi
ödeyerek Attika Delos Deniz Birliği’ne katıldı.M.Ö.339’da Spartalı
komutan Derkilidas’a teslim oldu.M.Ö.4.yüzyılın sonunda Alexandria
Troas ile birleşti.Eski Saminyon Ovası’nda kurulan Ezine,Charles
Texier’in Küçük Asya adlı yapıtında “Ezne-Enay” olarak
adlandırılmaktadır.Ezine’nin güneyinde Sankrea siperi olarak bilinen
yöre,Bizans İmparatorlarınca siyasi suçluların tutuklama yeri olarak
kullanıldı.Orhan Gazi döneminde,Türk boylarının bölgeye gelişlerinden
sonra Ezine Osmanlı topraklarına katıldı.İl merkezine 50 km. uzaklıkta
olan ilçe peyniri ile ünlüdür.
GELİBOLU İLÇESİ :
İyi ve güzel şehir anlamına gelen Gallipolis adıyla anılan Gelibolu’nun
tarihte ilk kez Hitit İmparatorluğu’nun M.Ö.12.yüzyılda
parçalanmasından sonra,Frigler ve onları izleyen Lidyalılar’ın araya
geçişleri sırasında önem kazandığı görülmektedir.Sırasıyla Persler’in,
Spartalılar’ın, Makedonyalılar’ın, Bergamalılar’ın, Romalılar’ın,Hun
İmparatorluğu’nun,Bizanslar’ın yönetiminde kalan Gelibolu,1354 yılında
Gazi Süleyman Paşa tarafından fethedildi.1366 yılında yeniden Bizans’ın
eline geçen Gelibolu,Osmanlı Padişahı 1.Murad tarafından 1367 yılında
ikinci kez Osmanlı topraklarına katıldı.Antik dönemde inşa edilen ve
1.Justiniaus tarafından onarılan gelibolu Kalesi,1.Murad
döneminde
yapılan Ulu Camii (Hüdavendigar Camii),konusunda en görkemlisi kabul
edilen Azebler Namazgahı,2.Muraddöneminden Yazıcıoğlu Camii ve Sofca
Halil Paşa Mescidi, Ahmet Bican,Sarıca Paşa,Yazıcıoğlu
Türbeleri,Kasaboğlu Ali Bey ve Sarıca Paşa Hamamı, Bolayır Gazi
Süleyman Paşa Camii ve Türbesi,Bayraklı Dede Türbesi,Namık Kemal’in
Mezarı ilçenin belli başlı tarihi eserleridir.
GÖKÇEADA İLÇESİ :
İlçenin Antik Çağ’a ilişkin tarihi konusunda pek fazla bilgi
yoktur.Adanın en eski yerleşiklerinin Plasglarelar olduğu
bilinmektedir.Eski ismi İmroz olan adayı Miltiades M.Ö.500’de Atina’ya
bağladı Roma egemenliği altına girinceye kadar Atina yönetiminde
kaldı.1455’te Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı İmparatorluğu
topraklarına katılan Gökçeada,1922-1923 yılları arasında Yunan
işgalinde kaldı.1923 yılında Lozan Antlaşması’na göre 22 Eylül 1923’te
Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlandı. Gökçeada (Kuzulimanı) Çanakkale’den 32
mil,Gelibolu Yarımadasındaki Kabatepe Limanı’na 14 mil
uzaklıktadır.Adaya Kabatepe Limanından ve Çanakkale merkezden her gün
feribot seferleri yapılmaktadır.
LAPSEKİ İLÇESİ :
Çanakkale Boğazı’ndaki 4 önemli yerleşim merkezinden biri olan
Lapseki’nin eski adı Lampsakos’dur.Lampsakos’u Hellespontus’un
doğusunda Troas Bölgesi’nde,Foçalıların kurduğu sanılmaktadır.Birçok
uygarlığın yerleşim yeri olan ilçe 1356 yılında Gazi Süleyman Paşa
tarafından fethedilinceye kadar Bizanslıların hakimiyetinde
kalmıştır.Türklerin Avrupa yakasına ilk çıkış yeri olan Çardak Beldesi
bu ilçemizin sınırları içindedir.Meyvecilik ilçede gelişmiş olup,İl
merkezine 35 km. mesafededir.
YENİCE İLÇESİ :
19.yüzyılın başlarında bir köy olarak kurulduğu bilinen ilçenin ilk
yerleşenlerinin Kınık Türkleri’nin Kızıl Keçili Boyu’ndan geldikleri
sanılmaktadır.1936’ya dek Balıkesir İlinin Gönen ilçesine bağlı bir köy
olan Yenice,bu tarihten sonra ilçe olarak Çanakkale’ye
bağlanmıştır.Çanakkale’ye 100km.uzaklıkta olan ilçede Av turizmi önemli
yer tutmaktadır.















